تاریخچه جشن مهرگان و نحوه ی برگزاری آن در عهد ساسانیان
تاریخچه جشن مهرگان و نحوه ی برگزاری آن در عهد ساسانیان
پژوهشگر : اسماء معصومی نژاد
چکیده
در روزگاران کهن همان گونه که هر ماه دارای نامی بود هر روز ماه را نیز نامی بود و در روزی که نام ماه و روز یکی می شد آن روز را جشن می گرفتند. یکی از این اعیاد که به طور رسمی و شکوهمند برگزار می گردید جشن مهرگان بود.
این جشن قدمتی به اندازه ایزد خود میترا دارد. می توان گفت مهرگان بزرگترین جشن پیروان میترا بوده است. قدیمی ترین نامی که از میترا به دست آمده است در بغازکوی در آسیای صغیر که بر روی لوح گلی از لوح های کشف شده در این منطقه است و این نشان دهنده آن است که فرهنگ آریایی ایرانی دست کم در این تاریخ در این منطقه حضور داشته است که این خود نشان دهنده قدمت میترا است . علاوه بر این که یکی بودن نام مهر از اول مهر ماه برای برگزاری این جشن ذکر شده است. دلایل دیگری هم بیان کرده اند که معروفترین آن ها قیام کاوه آهنگر و پیروزی بر ضحاک و بر تخت نشستن فریدون است.
شکل برپائی این جشن غالباً رنگی مذهبی داشته است. روحانیان زرتشتی و شاهان ساسانی با حضور خود در این جشن به آن رسمیت و شکوه بیشتری می بخشیدند. در زمان های گذشته هر ماه ایرانی در برگیرنده یک یا دو جشن بزرگ و کوچک بود که این جشن ها دارای اهمیتی برتر از سایر جشنها بوده اند مهرگان نیز به دو جشن مهرگان کوچک و مهرگان بزرگ تقسیم می شده است و با پیوند دادن میان این دو جشن، جشنهای شش روزه شکل گرفت و هر روز از روزهای شش گانه این جشنها از آن طبقه ای خاص از جامعه ساسانی بوده است اکثر به قریب تمامی جشن های ایران باستان ریشه اصلیشان به طبیعت باز می گردد. این مسئله شامل حال مهرگان نیز می شود.در این پژوهش سعی برآن داشتم تا با توضیح و تبین مهرگان و سابقه آن به بررسی تأثیر این جشن بر جامعه ساسانی و راز و رمز نهفته در این جشن بپردازم.
کلید واژه: ایران باستان، ساسانیان، جشن، مهرگان، میترا.